Canh Măng rừng Lâm Hóa – Đặc sản dưới chân núi Giăng Màn

Nếu ai đã từng đặt chân đến xã vùng cao Lâm Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình mà chưa được thưởng thức món canh măng rừng, chắc hẵn sẽ vô cùng tiếc nuối, bởi đây là một món ăn ngon, độc đáo và rất cầu kỳ trong cách chế biến.
Xã Lâm Hóa nằm gọn dưới chân núi Giăng màn, trên cung đường Hồ Chí Minh huyền thoại, cách thị trấn Đồng Lê, trung tâm hành chính của huyện miền núi Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình khoảng 30 km về phía tây. Địa phương này có tổng dân số 294 hộ, 1.245 nhân khẩu, trong đó có trên 50% đồng bào dân tộc Mã Liềng (thuộc nhóm dân tộc Chứt) đang sinh sống. Với sự quan tâm của chính quyền các cấp tỉnh Quảng Bình, trong những năm qua, đời sống của bà con đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây đang từng bước được cải thiện, cuộc sống ngày càng ấm no.
Đến với Lâm Hóa, du khách sẽ ấn tượng với những lèn núi đá vôi hùng vĩ, những nét văn hóa riêng biệt của đồng bào Mã Liềng và được thưởng thức những món ăn độc đáo. Nổi bật nhất chính là món canh măng rừng, món ăn đặc trưng của vùng đất này.
Cho đến nay, kể cả các cụ cao niên trong làng cũng không biết chính xác món canh măng rừng này có xuất xứ từ đâu mà chỉ biết nó đã xuất hiện trong bữa cơm của người Lâm Hóa từ rất lâu đời và trở thành món ăn không thể thiếu trong các dịp lễ, Tết và trong những lần gia chủ thiết đãi khách quý.

một góc bản Kè xã Lâm Hóa

Nếu bạn chứng kiến một lần quy trình chế biến món Canh măng rừng, chắc hẵn sẽ trầm trồ kinh ngạc vì sự cầu kỳ trong cách nấu, nêm nếm. Để nồi canh ngon, người nấu phải lấy măng nứa tươi, non. Măng ngon nhất là vào thời điểm từ tháng 7 đến tháng 9 hàng năm. Mùa này là mùa mưa nên măng nhiều, mềm. Canh măng thường được nấu với giò lợn hoặc ốc bươu, đây là những gia vị tạo nên vị thơm, ngọt; ngoài ra còn có thể nấu với cá khe và nhiều loại nguyên liệu sẵn có tại địa phương.

Mâm cơm đãi khách của người Lâm Hóa, không thể thiếu Canh Măng rừng.

   Cảm nhận đầu tiên về canh măng rừng đó là vị cay của ớt, thậm chí là rất cay, bởi khẩu vị ngon của món ăn này là phải có ớt, mà ớt phải giã nát bỏ cùng canh ngay từ lúc bắt đầu nấu. Tuy nhiên tùy người ăn ít hay ăn nhiều ớt để bỏ cho phù hợp. Đối với người dân nơi đây, một nồi canh từ 6-8 người ăn thì người làm bếp phải bỏ chừng ½ bát ớt. Thêm một gia vị quan trọng nữa đó là thuốc măng, đây là gia vị chủ yếu để làm nên món canh măng rừng Lâm Hóa đặc trưng. Lá thuốc măng thuộc hệ dây leo, lá to, thường mọc ở khu vực rừng già. Lá này được đem giã nhỏ với tấm gạo, sàng lấy bột bỏ vào nồi nấu cùng với măng, có công dụng làm mềm, ngọt măng, tạo nên vị béo ngậy hấp dẫn khi ăn.
Một nồi canh măng muốn đảm bảo vị ngon phải được ninh liên tục trong vòng 3 giờ đồng hồ, khi nấu người đầu bếp phải túc trực dùng đũa đảo nồi canh liên tục, để đảm bảo măng chin mềm đều.
Canh măng thường được ăn với cơm hoặc Bồi (đây là một món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc Mã liềng được làm từ bột ngô).
Cảm nhận đầu tiên khi thưởng thức đó là vị cay nồng của ớt, vị ngọt của măng và vị béo ngậy của lá thuốc; tất cả cùng hòa quyện tạo nên một món ăn đặc trưng mà khi ăn rồi sẽ chẳng bao giờ quên được.
Món canh măng rừng nhìn qua thấy bình thường, khi ăn cảm giác xuýt xoa vì cay, nhưng càng ăn lại càng thích và càng muốn ăn. Và đối với những người từng một lần đặt chân đến đây, từng “lỡ” ăn món ăn này đều có chung một cảm nhận, đó là mong muốn được quay trở lại và thưởng thức thêm một lần nữa món canh măng rừng độc đáo nhưng rất hấp dẫn này.

Tuấn Phạm